برای هواگیری سیستم گرمایش، ابتدا دیگ و پمپ سیرکولاتور را خاموش کنید و اجازه دهید آب و رادیاتورها خنک شوند. سپس شیرهای رادیاتورها را باز کرده و پیچ هواگیری را به‌آرامی بچرخانید. وقتی صدای خروج هوا متوقف شد و آب به‌صورت یکنواخت بیرون آمد، پیچ را ببندید. در پایان، فشار سیستم را بررسی و مدار را دوباره راه‌اندازی کنید.
نکته مهم این است که برنامه هواگیری بعضی پمپ‌های جدید فقط هوای محفظه پمپ را خارج می‌کند و جایگزین هواگیری رادیاتورها و کل مدار نیست.
چگونه بفهمیم سیستم گرمایش هوا گرفته است؟
وجود یکی از نشانه‌های زیر می‌تواند به هواگرفتگی مدار مربوط باشد:
| نشانه | علت احتمالی |
|---|---|
| سردبودن بالای رادیاتور | تجمع هوا داخل رادیاتور |
| صدای قل‌قل یا شرشر | حرکت هوا در لوله‌ها |
| نوسان صدای پمپ | وجود هوا در محفظه پمپ |
| گرم‌شدن نامتوازن طبقات | گردش نامناسب یا هواگرفتگی |
| افت گرمایش پس از تعمیرات | هواگیری ناقص هنگام پرکردن |
| توقف یا هشدار پمپ | نبود آب کافی یا هوای محبوس |
اگر پایین رادیاتور سرد و بالای آن گرم است، مشکل احتمالاً فقط هوا نیست و ممکن است رسوب یا لجن در قسمت پایینی جمع شده باشد.
تفاوت هواگیری پمپ و رادیاتور چیست؟
هواگیری رادیاتور برای خارج‌کردن هوای جمع‌شده در قسمت بالایی آن انجام می‌شود. این هوا مانع ورود کامل آب گرم شده و بخشی از سطح رادیاتور را سرد نگه می‌دارد.
هواگیری پمپ با هدف خارج‌کردن هوا از محفظه روتور انجام می‌شود. وجود هوا در این قسمت می‌تواند باعث صدا، کاهش گردش و در بعضی مدل‌ها ایجاد هشدار کارکرد خشک شود.
برخی پمپ‌های الکترونیکی مانند تعدادی از مدل‌های Wilo و Grundfos دارای برنامه هواگیری هستند. روش فعال‌سازی و مدت اجرای این برنامه باید از دفترچه همان مدل بررسی شود.
وسایل موردنیاز
برای هواگیری رادیاتورها معمولاً به وسایل زیر نیاز دارید:
- آچار مخصوص هواگیری رادیاتور
- ظرف کوچک برای جمع‌آوری آب
- دستمال یا حوله
- دستکش مناسب
- دفترچه دیگ یا پمپ
- چراغ‌قوه برای بررسی نشتی‌ها
اگر شیر هواگیری آسیب دیده، زنگ‌زده یا به‌سختی حرکت می‌کند، از واردکردن فشار زیاد خودداری کنید.
مراحل صحیح هواگیری رادیاتورها
۱. سیستم گرمایش را خاموش کنید
دیگ، مشعل و پمپ سیرکولاتور را خاموش کنید. حرکت پمپ می‌تواند هوا را در مدار جابه‌جا کند و باعث شود هواگیری به‌درستی انجام نشود.
مدتی صبر کنید تا رادیاتورها و آب داخل سیستم خنک شوند. بازکردن هواگیر در مدار داغ می‌تواند باعث خروج آب یا بخار داغ شود.
۲. فشار اولیه را یادداشت کنید
در سیستم بسته، عدد فشارسنج را قبل از شروع کار یادداشت کنید. خروج هوا و مقداری آب ممکن است فشار مدار را کاهش دهد.
فشار مناسب در تمام ساختمان‌ها یکسان نیست و به ارتفاع، نوع دیگ و طراحی سیستم بستگی دارد. بنابراین مقدار نهایی را از دفترچه دستگاه یا تنظیمات تکنسین تأسیسات بررسی کنید.
۳. شیرهای رادیاتور را باز کنید
شیر دستی یا ترموستاتیک رادیاتورها باید باز باشد تا مسیر جریان آب بسته نماند. سپس یک مسیر منظم برای هواگیری انتخاب کنید.
در ساختمان چندطبقه می‌توان از رادیاتورهای طبقه پایین شروع کرد و سپس به طبقات بالاتر رفت؛ بااین‌حال ترتیب دقیق باید با طراحی لوله‌کشی ساختمان هماهنگ باشد.
۴. پیچ هواگیری را آرام باز کنید
ظرف و دستمال را زیر شیر هواگیری قرار دهید. پیچ را حدود یک‌چهارم دور و به‌آرامی باز کنید.
اگر هوا داخل رادیاتور باشد، صدای هیس شنیده می‌شود. پیچ را بیش‌ازحد باز نکنید و آن را کاملاً خارج نکنید.
۵. پس از خروج یکنواخت آب، شیر را ببندید
زمانی که صدای هوا قطع شد و آب بدون حباب و به‌صورت یکنواخت خارج شد، پیچ را ببندید. شیر باید به‌اندازه‌ای بسته شود که نشتی نداشته باشد؛ سفت‌کردن بیش‌ازحد می‌تواند به شیر آسیب بزند.
این عملیات را برای سایر رادیاتورها نیز تکرار کنید.
۶. فشار مدار را دوباره بررسی کنید
بعد از پایان هواگیری، فشار سیستم بسته ممکن است کاهش پیدا کرده باشد. اگر فشار کمتر از محدوده توصیه‌شده سازنده است، مدار باید مطابق دستور دستگاه پر شود.
در بسیاری از سیستم‌های گرمایش خانگی، فشار سرد نزدیک ۱ تا ۱٫۵ بار دیده می‌شود؛ اما این عدد نباید برای تمام موتورخانه‌ها و ساختمان‌ها تعمیم داده شود.
۷. سیستم را راه‌اندازی و بررسی کنید
پس از تنظیم فشار، پمپ و دیگ را روشن کنید. موارد زیر را کنترل کنید:
- گرم‌شدن یکنواخت رادیاتورها
- کاهش صدای قل‌قل
- نبود نشتی از شیر هواگیری
- ثابت‌ماندن فشار مدار
- عملکرد عادی پمپ سیرکولاتور
اگر بالای رادیاتور همچنان سرد است، ممکن است هواگیری نیاز به تکرار داشته باشد.
روش هواگیری پمپ سیرکولاتور
روش هواگیری پمپ به مدل آن بستگی دارد. در پمپ‌های الکترونیکی جدید ممکن است گزینه‌ای با عنوان Venting یا Air Purge وجود داشته باشد.
برای نمونه، برنامه هواگیری بعضی پمپ‌های Wilo حدود ۱۰ دقیقه اجرا می‌شود و سپس دستگاه به حالت عادی بازمی‌گردد. این زمان برای تمام برندها و مدل‌ها یکسان نیست.
پیش از اجرای برنامه هواگیری مطمئن شوید:
- سیستم به‌اندازه کافی پر شده است.
- شیرهای دو طرف پمپ باز هستند.
- پمپ بدون آب کار نمی‌کند.
- نشتی قابل‌مشاهده‌ای وجود ندارد.
- فشار مدار در محدوده مجاز است.
در پمپ‌های قدیمی ممکن است پیچ دسترسی روی بدنه وجود داشته باشد؛ اما نباید آن را بدون مطالعه دفترچه باز کرد. پشت این پیچ ممکن است آب داغ و تحت فشار قرار داشته باشد. بازکردن بدنه پمپ نیز باید فقط پس از قطع برق، خنک‌شدن آب و تخلیه فشار انجام شود.
چرا هوا دوباره وارد سیستم می‌شود؟
اگر رادیاتورها مرتب به هواگیری نیاز دارند، احتمال وجود مشکل دیگری در مدار مطرح است. دلایل رایج عبارت‌اند از:
- نشتی در اتصالات یا شیرهای رادیاتور
- فشار نامناسب سیستم
- خرابی یا تنظیم نبودن منبع انبساط
- عملکرد نامناسب هواگیر اتوماتیک
- پرکردن سریع و غیراصولی مدار
- ورود هوا از سمت مکش پمپ
- خوردگی و واکنش‌های داخلی سیستم
- جانمایی نامناسب هواگیرها
اضافه‌کردن مکرر آب تازه بدون یافتن علت افت فشار، راه‌حل دائمی نیست و می‌تواند اکسیژن و املاح بیشتری وارد سیستم کند.
اشتباهات رایج هنگام هواگیری
از انجام این کارها خودداری کنید:
- هواگیری رادیاتور در زمان داغ‌بودن سیستم
- بازکردن کامل پیچ هواگیری
- روشن‌گذاشتن پمپ هنگام هواگیری رادیاتورها
- راه‌اندازی پمپ بدون آب
- پرکردن بیش‌ازحد مدار
- نادیده‌گرفتن افت مکرر فشار
- تصور اینکه برنامه هواگیری پمپ، تمام مدار را هواگیری می‌کند
- بازکردن پمپ بدون قطع برق و تخلیه فشار
پرسش‌های متداول
شیر هواگیری معمولاً در قسمت بالایی رادیاتور قرار دارد؛ زیرا هوای محبوس به سمت بالاترین نقطه حرکت می‌کند.
خیر. برای هواگیری دستی رادیاتورها بهتر است سیستم گرمایش و پمپ خاموش باشند تا هوا در مدار جابه‌جا نشود.
هنگام هواگیری، مقداری هوا و آب از مدار خارج می‌شود. در سیستم بسته ممکن است لازم باشد فشار طبق دستور سازنده دوباره تنظیم شود.
بسته‌بودن شیر، گرفتگی لوله، رسوب داخل رادیاتور، تنظیم نبودن مدار، ضعف پمپ یا خرابی دیگ از دلایل احتمالی هستند.
افت مکرر فشار، نشتی، بازگشت سریع هوا، صدای شدید پمپ، خطای دیگ یا گرم‌نشدن چند رادیاتور به بررسی تخصصی نیاز دارد.
جمع‌بندی
هواگیری صحیح با خاموش‌کردن سیستم، خنک‌شدن رادیاتورها، خروج کنترل‌شده هوا و بررسی فشار نهایی انجام می‌شود. برنامه هواگیری پمپ فقط برای محفظه همان پمپ است و لزوماً هوای رادیاتورها را خارج نمی‌کند.
اگر هواگرفتگی مرتب تکرار می‌شود، به‌جای هواگیری پی‌درپی باید نشتی، منبع انبساط، هواگیر اتوماتیک، فشار مدار و وضعیت پمپ بررسی شوند.
برای عیب‌یابی دقیق می‌توانید مدل پمپ، فشار مدار، تعداد طبقات و علائم سیستم گرمایشی را برای کارشناسان کالمو ارسال کنید تا راهکار مناسب‌تری پیشنهاد شود.
منابع
- Vaillant – How to Bleed a Radiator Vaillant
- Worcester Bosch – How to Bleed a Radiator Worcester Bosch
- Wilo – Commissioning Circulating Pumps for Heating Systems Wilo
- Wilo – Yonos PICO Installation and Operating Instructions cms.media.wilo.com
- Grundfos – Air Vents for Removing Air from the System Grundfos
- HSE – Maintenance of Work Equipment